Mae galw domestig cryf, cyflenwad tynn, effaith COVID a materion logistaidd yn dilyn Brexit wedi cyfuno i greu darlun prudd ar gyfer allforion cig coch yn ystod hanner cyntaf 2021, yn ôl data a ddadansoddwyd gan Hybu Cig Cymru (HCC).

Dengys data gan Gyllid a Thollau Ei Mawrhydi (CThEM) bod allforion cig eidion y DU 31% yn is yn hanner cyntaf 2021 o’i gymharu â’r un cyfnod y llynedd, tra bod allforion cig dafad bron 25% i lawr.

Un o brif sbardunau’r newid hwn yw galw manwerthu domestig cryf sy’n cymryd llawer o’r cynnyrch a allai fod ar gael i’w allforio, ynghyd â chyflenwad tynn.

Mae data Defra hefyd yn dangos bod y nifer o wartheg dethol a laddwyd wedi gostwng o 3% ar y flwyddyn tra bod nifer yr ŵyn dethol a laddwyd wedi gostwng o 8% yn ystod 6 mis cyntaf y flwyddyn.

Yn ogystal, mae’r galw cyfyngedig gan y sector gwasanaeth bwyd mewn llawer o wledydd tramor o ganlyniad i gyfyngiadau Covid wedi lleihau’r galw am allforio, tra bod rhai materion logistaidd wedi effeithio ar fasnach hefyd yn dilyn Brexit.

Mae’r ffactorau yma i gyd wedi effeithio ar werth allforion cig oen ac eidion o Gymru; fel arfer, cyfanswm yr allforion yw £200 miliwn y flwyddyn, ond maen nhw – yn ôl y disgwyl gan bobl cydnabyddus y diwydiant – ychydig i lawr eleni.

Effeithiwyd hefyd ar faint o gig a fewnforiwyd i’r DU rhwng mis Ionawr a mis Mehefin, gyda mewnforion cig eidion a chig defaid wedi gostwng bron i 13% ac 16% ar y flwyddyn.

Mae Glesni Phillips, Dadansoddwr Data yn Hybu Cig Cymru (HCC) wedi llunio Bwletin y Farchnad newydd sy’n dadansoddi’r data. Dywedodd: “Mae’r newidiadau mawr mewn cymdeithas a gwleidyddiaeth yn ystod yr ychydig flynyddoedd diwethaf wedi cael effaith sylweddol ar fasnach hyd yma eleni, fel y dengys data diweddaraf Cyllid a Thollau Ei Mawrhydi.

“Mae cau’r sector gwasanaeth bwyd yma yn y DU a thramor wedi newid arferion bwyta defnyddwyr, gan arwain at alw gwannach am nwyddau wedi’u mewnforio. Yn ogystal â hyn, mae’r galw cryf am gig coch gan ddefnyddwyr Prydain mewn manwerthu wedi effeithio ar y cyfaint sydd ar gael i’w allforio.

“Fodd bynnag, nid yw hyn wedi newid dibyniaeth y DU ar farchnadoedd allweddol fel Iwerddon, Ffrainc a’r Almaen. Er gwaethaf mewnforio ac allforio llawer llai o gig coch, maen nhw’n parhau i fod yn farchnadoedd pwysig i’n diwydiant cig coch. Roedd Ffrainc yn cyfrif am dros 48% o gyfanswm gwerth allforio cig defaid yn ystod hanner cyntaf y flwyddyn hon.”

Ychwanegodd Glesni: “Gan fod y cyflenwad o gig oen ar ei uchaf fel arfer yn ystod hanner olaf y flwyddyn, disgwylir y bydd masnach cig defaid yn gwella – fodd bynnag, gall prisiau gât y fferm cryf parhaus effeithio ar gyfeintiau allforio, yn enwedig i farchnadoedd sy’n sensitif i brisiau.”

I gael cipolwg dyfnach ar y data, darllenwch Fwletin Marchnad HCC sydd i’w weld ar-lein yn https://meatpromotion.wales/cy/newyddion-a-diwydiant/bwletin-y-farchnad